Những tín hiệu tích cực sau cao điểm chống khai thác IUU

Sau gần 9 năm nỗ lực triển khai các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC), công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đang ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Đặc biệt, sau đợt cao điểm chống khai thác IUU được các lực lượng chức năng đồng loạt triển khai trên các vùng biển trọng điểm từ đầu năm 2026, tình trạng tàu cá vi phạm đã giảm đáng kể, ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân từng bước được nâng lên.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến hết tháng 6/2026, cả nước có hơn 80.000 tàu cá được đăng ký, cập nhật đầy đủ trên Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase); gần 100% tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Trong 6 tháng đầu năm, tỷ lệ tàu mất kết nối VMS trên 6 giờ giảm khoảng 82%, tàu mất kết nối trên 10 ngày giảm khoảng 71%, số vụ tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài giảm khoảng 75% so với cùng kỳ năm trước. Đây là những tín hiệu tích cực cho thấy hiệu quả của việc tăng cường kiểm tra, giám sát và tuyên truyền của các lực lượng trên thực địa.

Trong kết quả chung đó, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt trên các vùng biển trọng điểm. Không chỉ duy trì các biên đội tàu tuần tra, kiểm soát tại vùng biển giáp ranh với Indonesia, Malaysia, Thái Lan và vùng nước lịch sử Việt Nam – Campuchia, lực lượng còn phối hợp chặt chẽ với Bộ đội Biên phòng, Kiểm ngư và chính quyền địa phương kịp thời phát hiện, ngăn chặn từ sớm các hành vi có nguy cơ vi phạm IUU.

Đồng hành để ngư dân thay đổi nhận thức

Điểm nổi bật của đợt cao điểm vừa qua không chỉ là tăng cường kiểm soát mà còn là sự thay đổi trong phương thức tuyên truyền. Thay vì chỉ xử lý vi phạm, cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát biển trực tiếp xuống cảng cá, lên từng tàu, gặp gỡ từng chủ tàu, thuyền trưởng để phổ biến quy định của pháp luật, hướng dẫn ngư dân sử dụng thiết bị giám sát hành trình, ghi nhật ký khai thác và chấp hành đúng quy định khi hoạt động trên biển.

Song song với tuyên truyền, Chương trình "Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân" tiếp tục được triển khai rộng khắp tại nhiều địa phương ven biển. Hàng trăm buổi tuyên truyền pháp luật, hàng nghìn lá cờ Tổ quốc, áo phao, túi thuốc y tế và nhiều phần quà được trao tận tay ngư dân, góp phần xây dựng mối quan hệ gắn bó giữa lực lượng thực thi pháp luật với nhân dân vùng biển.

Ông Nguyễn Văn Hiền, chủ tàu cá tại TP. Phú Quốc (An Giang) cho biết, sau nhiều lần được lực lượng Cảnh sát biển tuyên truyền, bà con đã hiểu rõ hơn hậu quả của việc vi phạm IUU. "Trước đây nhiều người chỉ nghĩ đi biển miễn có cá là được. Nay được cán bộ Cảnh sát biển giải thích, chúng tôi hiểu nếu vi phạm thì không chỉ mình bị xử phạt mà còn ảnh hưởng đến cả ngành thủy sản. Vì vậy anh em luôn nhắc nhau giữ kết nối thiết bị giám sát, không vượt ranh giới và chấp hành đúng quy định". Ông Nguyễn Văn Hiền chia sẻ.

Kiên quyết xử lý vi phạm, hướng tới nghề cá có trách nhiệm

Bên cạnh công tác tuyên truyền, lực lượng Cảnh sát biển tiếp tục duy trì các tổ công tác tuần tra dài ngày trên các vùng biển trọng điểm, tăng cường kiểm tra tàu cá có nguy cơ cao, kịp thời phát hiện các hành vi ngắt thiết bị giám sát hành trình, xóa biển số hoặc chuẩn bị vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài.

Theo Trung tướng Bùi Quốc Oai, Chính ủy Cảnh sát biển Việt Nam, kết quả đạt được sau đợt cao điểm cho thấy nhận thức của ngư dân đã có chuyển biến rõ rệt.

"Qua kiểm tra, chúng tôi thấy ý thức chấp hành pháp luật nói chung và các quy định về chống khai thác IUU của bà con ngư dân đã được nâng lên rõ rệt. Tỷ lệ vi phạm giảm đáng kể, các dấu hiệu vi phạm được phát hiện, kiểm soát chặt chẽ hơn. Đây là kết quả của sự vào cuộc đồng bộ từ Trung ương đến địa phương và các lực lượng chức năng." Trung tướng Bùi Quốc Oai nhấn mạnh

Theo các chuyên gia, mặc dù đã đạt nhiều kết quả tích cực, nhưng để sớm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của EC, Việt Nam vẫn cần tiếp tục xử lý dứt điểm tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, kiểm soát chặt chẽ đội tàu và nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong quản lý nghề cá.

Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị, sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng Cảnh sát biển cùng sự đồng thuận của cộng đồng ngư dân, những chuyển biến tích cực sau đợt cao điểm chống khai thác IUU đang tạo nền tảng quan trọng để xây dựng nghề cá hiện đại, minh bạch và có trách nhiệm. Đây cũng là cơ sở để Việt Nam tiếp tục khẳng định với cộng đồng quốc tế quyết tâm thực hiện nghiêm các khuyến nghị của EC, hướng tới mục tiêu sớm gỡ bỏ cảnh báo "thẻ vàng", nâng cao uy tín và giá trị của thủy sản Việt Nam trên thị trường thế giới.

Hà Phương