Làm thế nào để đưa công nghệ từ phòng thí nghiệm ra thị trường, biến kết quả nghiên cứu thành sản phẩm, doanh thu và năng lực cạnh tranh quốc gia? Đây là nội dung trọng tâm được các nhà khoa học, doanh nghiệp và chuyên gia cùng thảo luận tại toạ đàm “Khơi dậy và kết nối các nguồn lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo” diễn ra hôm nay tại Hà Nội. Chương trình do Trung tâm Đổi mới sáng tạo công nghệ cao tổ chức nhân Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và kỷ niệm 51 năm thành lập Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định trở thành động lực tăng trưởng mới của đất nước, các ý kiến tại chương trình cho rằng, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học và thị trường. Bởi trên thực tế, Việt Nam không thiếu tiềm năng đổi mới sáng tạo, không thiếu các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp có nhu cầu đổi mới công nghệ, nhưng việc thương mại hóa các kết quả nghiên cứu vẫn chưa tương xứng với tiềm năng hiện có.

Phát biểu tại chương trình, GS.TS Trần Hồng Thái - Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhấn mạnh, trong giai đoạn phát triển mới, giá trị cuối cùng của nghiên cứu khoa học không chỉ nằm ở công bố khoa học hay kết quả trong phòng thí nghiệm, mà phải được thể hiện ở khả năng tạo ra công nghệ, sản phẩm, doanh nghiệp, thị trường và những đóng góp thiết thực cho đời sống xã hội.

"Đổi mới sáng tạo không thể là nỗ lực đơn lẻ của một viện nghiên cứu hay một nhóm nhà khoa học. Đó phải là sự cộng hưởng của Nhà nước với vai trò kiến tạo; doanh nghiệp với vai trò dẫn dắt thị trường; viện nghiên cứu và trường đại học với vai trò tạo ra tri thức, công nghệ; nhà đầu tư với vai trò chia sẻ rủi ro; các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo với vai trò kết nối, chuẩn hóa, tư vấn; và thế hệ trẻ với khát vọng tiên phong, dám nghĩ, dám làm. Nếu các nguồn lực này còn rời rạc, kết quả nghiên cứu sẽ khó để đi xa. Nhưng nếu được kết nối đúng cách, chúng ta có thể hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất, trong đó phòng thí nghiệm, giảng đường, doanh nghiệp, nhà đầu tư và địa phương cùng tham gia tạo ra giá trị."- GS.TS Trần Hồng Thái nhấn mạnh.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là vấn đề thương mại hóa công nghệ trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Các chuyên gia cho rằng, điểm nghẽn hiện nay nằm ở việc chưa có cơ chế vận hành đủ mạnh để kết nối hiệu quả giữa nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp với năng lực nghiên cứu của nhà khoa học. Không ít công nghệ vẫn dừng lại ở báo cáo nghiên cứu, trong khi nhiều doanh nghiệp vẫn phải tìm kiếm giải pháp từ nước ngoài. Do đó, các chuyên gia nhấn mạnh, cần thay đổi tư duy từ “giới thiệu công nghệ” sang “giải bài toán thị trường”; lấy nhu cầu thực tế của doanh nghiệp làm trung tâm để xây dựng hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm và chuyển giao công nghệ. Bên cạnh đó là vai trò của tài sản trí tuệ, nâng cao năng suất doanh nghiệp, chuyển đổi số và cơ chế hỗ trợ thử nghiệm, đầu tư cho các dự án đổi mới sáng tạo.

Ông Vũ Hồng Quân, Phó Chủ tịch Trung ương Hội doanh nhân trẻ Việt Nam cho biết: "Nếu mỗi công nghệ sẵn sàng chuyển giao tìm được một doanh nghiệp phù hợp; nếu mỗi doanh nghiệp có bài toán thật tìm được một nhà khoa học đồng hành; nếu mỗi bản ghi nhớ được tiếp nối bằng một dự án thử nghiệm cụ thể; nếu mỗi dự án thử nghiệm được đo bằng hiệu quả kinh tế rõ ràng, thì thương mại hóa công nghệ sẽ không còn là khẩu hiệu. Phải bắt đầu từ nhu cầu thật của thị trường; kết nối với công nghệ thật sự phù hợp; thử nghiệm trong điều kiện thật của doanh nghiệp; nâng năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp; có cơ chế tài chính và sở hữu trí tuệ rõ ràng; có vai trò kiến tạo của Nhà nước; có chủ thể trung gian vận hành đến cùng; đo bằng hiệu quả thật; và duy trì một cơ chế hợp tác thật giữa nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ."

Một điểm nhấn của chương trình là lễ ra mắt Câu lạc bộ Ươm tạo và Khởi nghiệp thuộc Trung tâm Đổi mới sáng tạo công nghệ cao nhằm hỗ trợ các ý tưởng khoa học, nhóm nghiên cứu trẻ và công nghệ tiềm năng kết nối với doanh nghiệp, chuyên gia và nhà đầu tư.

Cũng trong khuôn khổ sự kiện, Trung tâm Đổi mới sáng tạo công nghệ cao – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã ký kết thỏa thuận hợp tác với nhiều đối tác, doanh nghiệp và tổ chức nhằm thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp khoa học công nghệ và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.