Hội thảo được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.

Dự và chủ trì hội thảo có các đồng chí: Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng lý luận Trung ương; Nguyễn Xuân Thắng, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh; Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội.

Cùng dự tại điểm cầu Hà Nội và các điểm cầu trực tiếp có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng; đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương; các chuyên gia, nhà khoa học.

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu rất cao về đổi mới quản trị quốc gia, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động, phục vụ Nhân dân; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và hoàn thiện thể chế phát triển nhanh, bền vững. Đây là những vấn đề lớn, có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của đất nước trong giai đoạn tới.

Hội thảo hướng tới mục tiêu quan trọng, đó là nhìn lại thực tiễn sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, làm rõ về mặt thực tiễn những kết quả, những mặt được, những hạn chế, những khó khăn, bất cập, vấn đề đặt ra cần tiếp tục giải quyết qua gần một năm tổ chức, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Từ đó, đề xuất, kiến nghị với Trung ương những giải pháp khả thi để hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh: Sau một thời gian vận hành thực tiễn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã bước đầu phát huy những ưu điểm tích cực. Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, tổng kết:

“Quá trình triển khai cũng đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, tổng kết, đánh giá một cách khách quan, khoa học và toàn diện nhất là về hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, điều kiện bảo đảm, hạ tầng số, dữ liệu, quy trình nghiệp vụ và cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành. Hội thảo hôm nay có ý nghĩa rất quan trọng. Đây là dịp để các cơ quan Trung ương, địa phương, các chuyên gia, nhà khoa học và những người trực tiếp tham gia lãnh đạo, quản lý, tổ chức thực hiện cùng trao đổi, làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực tiễn vận hành, nhận diện đúng những khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong thời gian tới”.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương khẳng định: Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là chủ trương lớn, mang tính bước ngoặt lịch sử cách mạng đúng đắn của Đảng nhằm phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn. Mô hình đã giảm tầng nấc, rút ngắn thời gian xử lý công việc và mở rộng không gian phát triển cho các địa phương. Vai trò của cấp xã được nâng tầm từ chấp hành sang tuyến đầu quản trị. Bên cạnh kết quả to lớn, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng cũng chỉ ra một số điểm nghẽn trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, đó là: Tư duy vận hành ở vài nơi chưa đổi mới kịp; năng lực thực thi của cán bộ cấp xã chưa tương xứng với khối lượng công việc tăng lên; chuyển đổi số chưa theo kịp yêu cầu và cơ chế kiểm soát quyền lực chưa đồng bộ. Theo GS.TS Nguyễn Xuân Thắng: Nếu như giai đoạn đầu là sắp xếp tổ chức thì giai đoạn tới cần tập trung nâng cao năng lực hành động. Cần đổi mới tư duy cán bộ, đẩy mạnh phân cấp phân quyền gắn liền với bảo vệ người dám nghĩ dám làm, ưu tiên xây dựng nền tảng chính quyền số và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng để đưa đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới.

“Một bài học rất quan trọng cần phải được thảo luận là phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phù phát triển. Theo đó, trong mô hình mới vai trò chủ yếu của cấp tỉnh là thiết kế phát triển, dẫn dắt phát triển, điều phối nguồn lực, kiểm tra, giám sát, hỗ trợ cho cơ sở và tháo gỡ điểm nghẹn cho cơ sở. Còn cấp xã, phường phải tập trung vào quản lý thực tế địa bàn, tổ chức thực thi pháp luật, cung ứng dịch vụ công trực tiếp và giải quyết kịp thời các nhu cầu chính đáng cho người dân và doanh nghiệp. Phân cấp phân quyền phải đi đôi việc trao quyền, phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi và thiết lập cơ chế kiểm soát nguồn lực, quyền lực phù hợp. Không thể giao công việc cho cấp xã mà không đồng thời giao đủ điều kiện, công cụ, nhân lực, dữ liệu và cơ chế bảo vệ người thực hiện. Cần coi việc chuẩn hóa và đào tạo lại quy mô lớn đội ngũ cán bộ cấp xã là khâu đột phá”.

Tại hội thảo, các đại biểu đều cho rằng: Việc chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp là một bước đột phá chiến lược trong tiến trình đổi mới mô hình tổ chức tổng thể hệ thống chính trị Việt Nam, nhằm hiện thực hóa mục tiêu tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW (2017): Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, và Kết luận số 228 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tình hình, kết quả hoạt động của bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp.

Sau gần 1 năm vận hành thực tế (từ 01/7/2025), mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã bước đầu chứng minh được ưu thế trong việc rút ngắn quy trình thủ tục, tăng tính chủ động cho cấp cơ sở và giảm bớt các tầng nấc trung gian không cần thiết. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng đang đặt ra những thách thức gay gắt, đòi hỏi phải có sự tổng kết lý luận và thực tiễn kịp thời, như: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành vẫn còn những khoảng trống và sự chồng chéo khi chưa kịp điều chỉnh tương thích với việc xóa bỏ cấp huyện, gây khó khăn cho việc thực thi công vụ tại địa phương; áp lực công việc đè nặng lên đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã - nơi trực tiếp giải quyết mọi yêu cầu của người dân - trong khi năng lực chuyên môn và chế độ đãi ngộ chưa hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu mới; những trục trặc về hạ tầng kỹ thuật, sự quá tải dữ liệu và tính liên thông trong chuyển đổi số đã và đang xảy ra cho thấy nền tảng quản trị số chưa thực sự đồng bộ...

Tham luận tại hội thảo với chủ đề “Kinh nghiệm xây dựng, hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở tỉnh Nghệ An và tỉnh Quảng Ninh”, bà Võ Thị Minh Sinh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UB MTTQVN tỉnh Nghệ An và bà Nguyễn Thị Hạnh, Ủy viên Ban Chấp hành, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Ninh chia sẻ:

“Về phân cấp phân quyền. Đây là một trong những vấn đề có ý nghĩa nền tảng đối với việc hoàn thiện và nâng cao hiệu quả vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với phương châm địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm và cũng là một trong sáu trục tiêu chí chính để đánh giá xếp loại cán bộ, công chức hàng quý. Nơi nào mà thẩm quyền được phân định rõ ràng, quyền hạn được trao đầy đủ, trách nhiệm được xác lập cụ thể, nguồn lực được đảm bảo thì chắc chắn nơi đó bộ máy được vận hành thông suốt và công việc giải quyết nhanh, đáp ứng được sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp. Chính vì vậy chúng tôi cũng đề nghị bộ, ngành Trung ương tiếp tục tích cực rà soát các văn bản quy phạm pháp luật để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

“Mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp theo mô hình hướng dẫn chung của toàn quốc cho các cơ quan, đơn vị quản lý nhà nước thì tỉnh Quảng Ninh chúng tôi đã nhanh chóng ổn định sắp xếp và khẩn trương đi vào triển khai thực hiện và đảm bảo sự ổn đỉnh rất là lớn. Tuy nhiên, đối với các đơn vị sự nghiệp, đặc biệt là khối giáo dục và y tế thì qua thực hiện chính quyền địa phương 2 gấp, chúng tôi thấy rằng đối với địa bàn của tỉnh Quảng Ninh có 6.100 km2 ở đất liền và 6.100 km2 trên biển, có những xã sau sắp xếp thì có đến hơn 20 đầu mối trường học. Trong khi đó thì chuyên viên của Phòng Văn hóa xã hội ở cấp xã thì về giáo dục hay y tế may mắn sắp sếp ngay thì được 1 và có nơi cũng phải đến 1,2,3 tháng thì mới sắp xếp được, dẫn đến tình trạng là chính chuyên viên của phòng Văn hóa xã hội rất khó kiểm soát các hoạt động của các trường học”.

Phát biểu kết luận hội thảo, PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương nhấn mạnh:

“Kết quả hội thảo góp phần làm rõ khung nhận thức hệ thống về mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt trong tổng thể cuộc cách mạng tinh gọn, tổ chức bộ máy, định hình mô hình tổng thể hệ thông chính trị 3 cấp, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Xã hội Chủ nghĩa và đổi mới hiện đại hóa, quản trị quốc gia. Đề nghị các cơ quan đồng tổ chức hội thảo chắt lọc, hệ thống hóa, tổng hợp để hoàn thiện các luận cứu khoa học từ các tham luận và ý kiến phát biểu, khẩn trương chuyển hóa kết quả hội thảo thành các báo cáo tư vấn kiến nghị cụ thể đối với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính Trị, Ban Bí thư Ban chỉ đạo sơ kết 1 năm vận hành mô hình hệ thống chính trị 3 cấp và chính quyền địa phương 2 cấp”.

Thực hiện chủ trương của Đảng, hiện nay, các cấp, các ngành đang tiến hành tổng kết việc thực hiện sắp xếp lại tổ chức bộ máy hệ thống chính trị theo mô hình mới, trong đó có mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

 Kết quả cuộc hội thảo sẽ được nghiên cứu, tiếp thu để xây dựng báo cáo tư vấn trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chấp hành Trung ương.

Hà Nam-VOV1