Bão số 5 được đánh giá là một trong những cơn bão dị thường hiếm gặp, không chỉ bởi thời gian hình thành, quần thảo trên đất liền mà còn bởi phạm vi ảnh hưởng rộng lớn. Không chỉ gây mưa lớn kéo dài từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh mà Hà Nội cũng là địa phương bị ảnh hưởng bởi mưa rất lớn của cơn bão số 5. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết về những điểm đặc biệt của cơn bão này cũng như công tác chỉ đạo ứng phó:
Phóng viên: Thưa Thứ trưởng, ông đánh giá thế nào về những yếu tố dị thường của bão số 5 so với các cơn bão trước đây?
Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp: Bão số 5 là cơn bão dị thường, có mấy yếu tố sau:
Thứ nhất là hình thành ngay trên Biển Đông, và khi vào đất liền chỉ có 3 ngày, bình thường 1 cơn bão khi hình thành đến lúc kết thúc của nó bình quân là 7 ngày. Như vậy, bão 3 ngày đã đổ bộ vào đất liền là giai đoạn khỏe nhất, mạnh nhất, rất nguy hiểm.
Thứ hai, cơn bão này khi đi vào gần đất liền thì lại dừng lại, các mô hình dự báo tính toán của các Đài khí tượng lớn trên thế giới đều cùng một nhận định rất hiếm khi có một nhận định trùng là cơn bão này sẽ đi thẳng và đi rất nhanh, nhưng thực tế lại khác, bão có dừng lại ở bờ biển khoảng 3 tiếng đồng hồ, gần như đứng yên, sau đó di chuyển rất chậm vào đất liền. Khi di chuyển chậm thì thời gian hoành hành của bão trên đất liền 8 giờ đồng hồ. Thời gian quần thảo của bão trên địa bàn của Hà Tĩnh, Nghệ An cũng rất dị thường.
Thứ ba là cơn bão này có vành mây rất lớn và vùng ảnh hưởng rất rộng. Bão đổ bộ vào Hà Tĩnh, nhưng mưa lớn ra tận Hà Nội,hiếm cơn bão nào có vành mây lớn đến mức như thế, và lượng mưa đổ xuống cũng khá lớn. Bởi vì thời gian lưu bão khá lâu.
Phóng viên: Trong quá trình dự báo đường đi và khu vực mà bão đổ bộ, đã có nhiều kịch bản khác nhau, vậy đâu là yếu tố quyết định để Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Chính phủ đưa ra chỉ đạo trọng tâm, trọng điểm để ứng phó kịp thời?
Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp: Mặc dù cơn bão này dị thường nhưng chúng ta không bất ngờ về nó. Bởi vì công tác dự báo, cảnh báo khá chính xác ngay từ đầu. Khi mới hình thành một vùng thấp chứ chưa thành áp thấp trên Biển Đông, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu để Chính phủ họp ngay với các địa phương. Bởi vì biết là khi nó thành áp thấp rồi thì hình thành bão rất nhanh, chỉ trong vòng 48 tiếng nữa là đổ bộ đất liền. Đây cũng điều không có trong tiền lệ, bởi theo quy định phải có bão thì bắt đầu mới mới chỉ đạo, đây khi mới là vùng thấp trên biển đã phải chỉ đạo. Trong công tác chỉ đạo lần này còn vấn đề nữa là tính toán xem đường đi của nó thế nào và diện tác động nó đến đâu để xác định trọng tâm, trọng điểm chỉ đạo.
Ngay từ đầu chúng tôi đã tham mưu để Chính phủ tính toán là nó sẽ vào địa phận Nghệ An và Hà Tĩnh. Tuy nhiên, có những thời điểm các dự báo đều khẳng định nó sẽ đổ bộ vào Thanh Hóa, bởi vì nó đi rất nhanh và thường là cơn bão đi nhanh thì các dự báo khá chính xác, và dự báo của đài khí tượng thế giới khá tập trung và chúng tôi phải tính toán rất kỹ; chỉ đạo các đơn vị dự báo, cảnh báo nghiên cứu. Đây cũng là lần đầu tiên thành lập Sở chỉ huy tiền phương sau khi có Luật Phòng thủ sự để xem hoạt động chung của lãnh đạo từ Trung ương đến tỉnh đến xã như thế nào. Đó cũng là những cái mới cần phải điều chỉnh, tính toán trong quá trình lâu dài.
Phóng viên: Bão số 5 được dự báo ban đầu có cường độ rất mạnh, sau đó vào đất liền bão giảm cấp. Giả sử, nếu bão vào đúng kịch bản dự báo sẽ gây ra thảm họa lớn cho các địa phương ở Bắc miền Trung. Thưa Thứ trưởng, những rủi ro hạ tầng và những cảnh báo đặt ra cho chúng ta trong công tác phòng chống thiên tai lâu dài là gì ?
Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp: Theo dự báo, cảnh báo từ ban đầu bão sẽ đổ bộ vào đất liền cấp 13, giật cấp 16 đến 17, nếu theo dự báo thì tương tự bão số 3 (Yagi) và nếu như bão vào với dự báo như vậy phải nói là thảm họa trong khu vực. Bởi vì hạ tầng ở khu vực miền Trung khó chống chịu được với cường độ dự báo như vậy, nhưng rất may là bão đổ bộ vào mức độ thấp hơn từ 1 đến 2 cấp so với dự báo ban đầu. Tuy nhiên, chúng ta không thể phụ thuộc vào may mắn, thì rất nguy hiểm. Đây là cảnh báo rất lớn để chúng ta phải tính toán đầu tư hạ tầng một cách có trọng tâm, trọng điểm và chống chịu thiên tai tốt hơn. Một số vấn đề ở khu vực này cần phải tính toán. Đối với vùng ven biển, hệ thống đê ở khu vực này thiết kế mới chống đến bão cấp 9 cấp 10, vượt qua cấp này sẽ nguy hiểm đối với hệ thống.
Thứ nhất là nước tràn qua đê hoặc vỡ đê. Chúng tôi cũng đã xác định có một số đoạn đê xung yếu bây giờ các địa phương phải tập trung chỉ đạo để hoàn thiện hệ thống đê biển ngay lập tức để chống chịu với bão. Thứ hai, các khu dân cư, khu du lịch của vùng này rất nhiều, hạ tầng du lịch vùng này rất lớn, phải có những giải pháp để an toàn. Cơn bão như dự báo ban đầu vào chắc chắn hạ tầng du lịch sẽ bị ảnh hưởng rất nghiêm trọng.
Thứ hai, về phía đất liền đặc biệt chúng tôi quan ngại là vùng núi vì khu vực này độ dốc rất lớn, đặc biệt vùng núi, khu vực Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hóa, bên cạnh đó nước ở lưu vực bên Lào cũng đổ về khá lớn. Chính vì vậy độ dốc lớn, mưa lại lưu vực rộng nên hạ tầng ở vùng núi là một trong những câu chuyện rất lớn mà chúng ta cần phải tính toán. Đến thời điểm này đã thành vùng thấp và đã kết thúc cơn bão số 5 nhưng hoàn lưu còn khá mạnh, ở Hà Nội cả đêm qua mưa rất lớn, đang ngập lụt. Hoàn lưu bão số 5 dự báo vùng ảnh hưởng nguy cơ cao nhất là Tây Thanh Hóa và giáp với vùng Hòa Bình (cũ) tỉnh Phú Thọ mới hiện nay. Ngay rạng sáng nay, Hòa Bình đã phải sơ tán dân do sạt lở ở vùng giáp Thanh Hóa, khu vực này nguy cơ rất cao. Bên cạnh đó, khi mà vùng này mưa lớn thì lại ảnh hưởng trực tiếp đến sông Hoàng Long, toàn bộ Nam Định, Ninh Bình sẽ hưởng rất lớn, đây là những vấn đề rất lớn cần quan tâm. Ngoài ra còn khu vực phía Tây Thanh Hóa, Tây Nghệ An và một phần của Hà Tĩnh cũng sẽ bị ảnh hưởng của đợt mưa. Từ bây giờ cho đến hết đêm nay.
Phóng viên: Xin cảm ơn Thứ trưởng đã trả lời phỏng vấn của phóng viên Đài TNVN!
Minh Long
Bình luận