Trong bối cảnh thế giới biến động sâu sắc, cạnh tranh chiến lược gia tăng và kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều thách thức, châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những trung tâm phát triển năng động hàng đầu thế giới. Với Việt Nam, đây không chỉ là khu vực có ý nghĩa chiến lược về kinh tế, chính trị mà còn là không gian quan trọng để triển khai đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa. Trong đó, APEC là một cơ chế hợp tác đa phương quan trọng, góp phần nâng cao vị thế, uy tín và vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế.
Châu Á - Thái Bình Dương: Không gian chiến lược trong chính sách đối ngoại Việt Nam
Châu Á - Thái Bình Dương từ lâu đã được đánh giá là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế toàn cầu. Với sự hiện diện của nhiều nền kinh tế hàng đầu thế giới, các trung tâm sản xuất, thương mại, tài chính và đổi mới sáng tạo, khu vực này giữ vai trò ngày càng nổi bật trong việc định hình các xu hướng phát triển quốc tế.
Đối với Việt Nam, châu Á - Thái Bình Dương là địa bàn có ý nghĩa chiến lược đặc biệt, gắn trực tiếp với môi trường hòa bình, ổn định, an ninh và phát triển của đất nước. Đây cũng là khu vực tập trung nhiều đối tác kinh tế, thương mại và đầu tư quan trọng hàng đầu của Việt Nam, đồng thời mở ra những cơ hội lớn để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và mạng lưới sản xuất toàn cầu. Trong quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế, Việt Nam luôn coi trọng việc củng cố quan hệ với các quốc gia trong khu vực, tăng cường hợp tác song phương và đa phương, chủ động tham gia các cơ chế liên kết kinh tế nhằm tạo dựng môi trường quốc tế thuận lợi cho phát triển đất nước. Chính sách đối ngoại của Việt Nam nhất quán đặt trọng tâm vào việc giữ vững độc lập, tự chủ, bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc, đồng thời thúc đẩy hợp tác, đối thoại và xây dựng lòng tin với các đối tác. Trong bối cảnh khu vực đứng trước những biến động phức tạp, cách tiếp cận này càng có ý nghĩa quan trọng, giúp Việt Nam vừa mở rộng không gian phát triển, vừa đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung. Trong tổng thể chính sách đó, APEC là một trong những diễn đàn thể hiện rõ nét tinh thần chủ động hội nhập và trách nhiệm quốc tế của Việt Nam.
APEC: Cầu nối quan trọng đưa Việt Nam hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới
Được thành lập năm 1989, APEC hiện quy tụ 21 nền kinh tế thành viên, trong đó có nhiều đối tác thương mại và đầu tư lớn của Việt Nam. Với mục tiêu thúc đẩy tự do hóa thương mại, đầu tư, thuận lợi hóa kinh doanh và hợp tác kinh tế - kỹ thuật, APEC đã trở thành một cơ chế quan trọng thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực. Đối với Việt Nam, việc chính thức gia nhập APEC vào tháng 11/1998 là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, thể hiện bước chuyển mạnh mẽ từ mở rộng quan hệ đối ngoại sang chủ động tham gia các cơ chế hợp tác đa phương. Thông qua APEC, Việt Nam có thêm điều kiện tiếp cận kinh nghiệm phát triển, cải cách thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy hợp tác với các nền kinh tế phát triển. Đặc biệt, sự tham gia của Việt Nam vào các chương trình hợp tác về thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và hỗ trợ doanh nghiệp đã góp phần tạo động lực cho quá trình chuyển đổi và phát triển kinh tế đất nước.
Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, APEC còn là diễn đàn quan trọng để Việt Nam tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin và thúc đẩy quan hệ với các đối tác chiến lược. Các hoạt động trong khuôn khổ APEC tạo cơ hội để lãnh đạo Việt Nam gặp gỡ, trao đổi với lãnh đạo các nền kinh tế thành viên, qua đó làm sâu sắc hơn quan hệ song phương, mở rộng hợp tác và nâng cao vị thế đối ngoại của đất nước.
Từ tham gia tích cực đến chủ động đóng góp, định hình hợp tác khu vực
Gần ba thập kỷ đồng hành cùng APEC, Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò là thành viên tích cực, chủ động và có trách nhiệm, không chỉ tham gia thực hiện các cam kết chung mà còn đóng góp nhiều sáng kiến thúc đẩy hợp tác khu vực.
Hai lần đảm nhiệm thành công vai trò chủ nhà APEC vào các năm 2006 và 2017 là những dấu ấn nổi bật, thể hiện năng lực tổ chức, điều phối và đóng góp của Việt Nam đối với những vấn đề quan trọng của khu vực.
Năm APEC 2006, với Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC tại Hà Nội, đã góp phần thúc đẩy tiến trình tự do hóa thương mại và đầu tư, thông qua Chương trình Hành động Hà Nội nhằm thực hiện các Mục tiêu Bogor, đồng thời đặt nền tảng thảo luận về triển vọng hình thành Khu vực thương mại tự do châu Á - Thái Bình Dương.
Tiếp nối thành công đó, Năm APEC 2017 tại Đà Nẵng ghi dấu vai trò chủ động của Việt Nam trong thúc đẩy tăng trưởng bền vững, sáng tạo và bao trùm, tăng cường liên kết kinh tế khu vực, hỗ trợ doanh nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động.
Hội nghị Cấp cao APEC 2017 tại Đà Nẵng là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình hội nhập quốc tế của Việt Nam. Những đóng góp đó cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong tư duy và hành động đối ngoại của Việt Nam: từ tham gia hội nhập đến chủ động đóng góp, đề xuất sáng kiến và cùng các nền kinh tế thành viên định hình những định hướng hợp tác dài hạn. Đây cũng là minh chứng cho hiệu quả của đường lối đối ngoại đa phương hóa, đa dạng hóa, trong đó hợp tác đa phương không chỉ phục vụ mục tiêu phát triển đất nước mà còn góp phần giải quyết những thách thức chung của khu vực và quốc tế.
“Nhìn lại chặng đường tham gia APEC, chúng ta có thể khẳng định, quyết định gia nhập APEC năm 1998 là một quyết định chiến lược trong công cuộc hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước, đặt nền tảng cho hội nhập toàn cầu và đóng góp vào sự phát triển của Việt Nam cũng như của khu vực. Trong 25 năm qua, Việt Nam đã đóng góp tích cực, trách nhiệm và hiệu quả vào tất cả các lĩnh vực hợp tác, để lại nhiều dấu ấn quan trọng trong tiến trình APEC. Đây là những đóng góp rất cụ thể, thiết thực và nó thể hiện chủ trương nhất quán của chúng ta là là bạn, là đối tác tin cậy, là đối tác có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.”
APEC 2027: Cơ hội chiến lược nâng tầm vị thế Việt Nam
Việc Việt Nam tiếp tục đảm nhiệm vai trò chủ nhà APEC vào năm 2027, lần thứ ba sau các năm 2006 và 2017, mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với khát vọng tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao vị thế quốc tế. APEC 2027 không chỉ là sự kiện đối ngoại đa phương quan trọng mà còn mở ra cơ hội để Việt Nam khẳng định năng lực dẫn dắt, kết nối và thúc đẩy hợp tác trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang chịu tác động của xu hướng bảo hộ thương mại, sự phân mảnh chuỗi cung ứng, biến đổi khí hậu và những chuyển đổi sâu rộng về công nghệ, APEC đứng trước yêu cầu phải tiếp tục đổi mới để duy trì vai trò động lực của liên kết kinh tế khu vực. Với vị thế là nền kinh tế năng động, có độ mở lớn và ngày càng hội nhập sâu rộng, Việt Nam có điều kiện đóng góp tích cực vào những ưu tiên hợp tác mới, đặc biệt trong các lĩnh vực chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực của cộng đồng doanh nghiệp.
Bà Louise Adams, Tổng Giám đốc điều hành công ty Aurecon, Thành viên Hội đồng Cố vấn Viện Chính sách Australia-Việt Nam (AVPI)
“Tôi cho rằng Việt Nam đã có kinh nghiệm trong phát triển kinh tế và gần đây dường như họ đang đạt được những mục tiêu thực sự đầy tham vọng được đề ra. Tôi kỳ vọng rằng nguồn năng lượng và tham vọng đó sẽ được mang vào vai trò chủ nhà APEC; đồng thời mong đợi Việt Nam sẽ tập trung giải quyết các thách thức liên quan đến việc duy trì đà phát triển kinh tế trong khu vực, cũng như đối mặt với những thách thức mang tính toàn cầu, từ đó tạo ra một nền tảng vững chắc để thúc đẩy đối thoại và hợp tác nhằm giải quyết các vấn đề này.”
Tại Hội nghị Bộ trưởng APEC tháng 11/2026, Việt Nam đã đề xuất ba định hướng hợp tác lớn: xây dựng khu vực châu Á - Thái Bình Dương đổi mới sáng tạo và có năng suất cao; thúc đẩy một khu vực mở và kết nối; đồng thời tăng cường khả năng chống chịu và tính năng động của các nền kinh tế. Những đề xuất này cho thấy quyết tâm của Việt Nam trong việc đóng góp các giải pháp thiết thực, hướng tới tăng trưởng bền vững và bao trùm.
Đặc biệt, việc đăng cai APEC 2027 còn tạo cơ hội quan trọng để Việt Nam thúc đẩy ngoại giao kinh tế, thu hút các nguồn lực quốc tế, mở rộng thị trường xuất khẩu, kết nối doanh nghiệp và quảng bá hình ảnh một đất nước hòa bình, ổn định, năng động, đổi mới và giàu tiềm năng phát triển. Thành công của APEC 2027 vì thế không chỉ được đánh giá qua công tác tổ chức các hội nghị, mà còn ở những giá trị hợp tác lâu dài, những sáng kiến thiết thực và khả năng chuyển hóa các cơ hội đối ngoại thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.
Khẳng định bản lĩnh và trách nhiệm của Việt Nam trong một khu vực đang chuyển mình
Trong bối cảnh cục diện khu vực và thế giới tiếp tục biến đổi nhanh chóng, việc coi trọng châu Á - Thái Bình Dương và APEC phản ánh tầm nhìn chiến lược, lâu dài của Việt Nam trong chính sách đối ngoại và hội nhập quốc tế. Là thành viên tích cực của ASEAN và APEC, Việt Nam có điều kiện phát huy vai trò cầu nối giữa các cơ chế hợp tác, thúc đẩy đối thoại, tăng cường kết nối và tìm kiếm những điểm đồng về lợi ích giữa các nền kinh tế. Đây cũng là cơ sở để Việt Nam tiếp tục đóng góp vào việc củng cố chủ nghĩa đa phương, duy trì môi trường thương mại và đầu tư cởi mở, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và bảo đảm lợi ích của các nền kinh tế đang phát triển.
“Chúng tôi hết sức hoan nghênh việc Việt Nam đang phát huy vị thế trong các khuôn khổ đa phương ở khu vực, với tư cách là nước Chủ tịch Hội đồng CPTPP trong năm nay và nước chủ nhà APEC vào năm 2027. Năm ngoái, Việt Nam đã đăng cai Lễ mở ký Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng, thường được gọi là Công ước Hà Nội, cũng như nhiều hội nghị có uy tín như Diễn đàn Tương lai ASEAN và Hội thảo quốc tế về Biển Đông. Nhật Bản mong muốn tích cực hợp tác, hỗ trợ Việt Nam trong việc tổ chức các sự kiện quốc tế. Chúng tôi cũng rất kỳ vọng vào việc Việt Nam đăng cai APEC vào năm tới.”
Hơn thế nữa, sự tham gia chủ động của Việt Nam tại APEC còn thể hiện quan điểm nhất quán: phát triển đất nước phải gắn liền với hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của khu vực. Một Việt Nam phát triển năng động, hội nhập sâu rộng và có trách nhiệm sẽ không chỉ tạo thêm cơ hội cho chính mình mà còn đóng góp tích cực vào tương lai chung của châu Á - Thái Bình Dương.
Từ hội nhập đến kiến tạo tương lai
Từ dấu mốc gia nhập APEC năm 1998 đến những thành công trong vai trò chủ nhà năm 2006 và 2017, Việt Nam đã từng bước khẳng định vị thế của một thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm. Hướng tới APEC 2027, hành trình ấy đang mở ra một chương mới, với những cơ hội và kỳ vọng lớn hơn.
Trong một thế giới đầy biến động, châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục là không gian chiến lược quan trọng để Việt Nam phát huy nội lực, tranh thủ ngoại lực và nâng cao vị thế quốc tế. Với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành cùng các nền kinh tế APEC, đóng góp vào việc xây dựng một cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương cởi mở, năng động, tự cường và hòa bình, vì sự thịnh vượng của tất cả người dân và các thế hệ tương lai.